درمان ریزش مو در خانه میتواند با تغییرات ساده در سبک زندگی و مراقبت های روزانه آغاز شود. یکی از مهم ترین اقدامات، داشتن رژیم غذایی متعادل و سرشار از پروتئین، ویتامین ها و مواد معدنی است؛ زیرا کمبود این عناصر میتواند به ضعیف شدن فولیکول های مو منجر شود.
بسیاری از افراد داشتن موهایی پرپشت و سالم را بخش مهمی از زیبایی و اعتماد به نفس خود میدانند. بنابراین، نازک شدن یا ریزش مو میتواند تجربه ای ناخوشایند باشد. خبر خوب این است که راهکارهای متعددی وجود دارد که میتواند به پیشگیری از ریزش مو یا حتی تحریک رشد مجدد آن کمک کند.
برای کنترل یا توقف ریزش مو، مهم ترین اقدام شناسایی و درمان علت اصلی است. در برخی شرایط مانند زایمان، انجام جراحی یا قرار گرفتن در معرض استرس شدید، ریزش مو معمولاً موقتی است و به مرور زمان برطرف میشود؛ این وضعیت به نام تلوژن افلوویوم شناخته میشود.
انواع ریزش مو
ریزش مو میتواند دائمی یا موقتی باشد. رایجترین انواع آن عبارتاند از:
آلوپسی آندروژنیک: نوعی طاسی ارثی که هم در مردان و هم در زنان دیده میشود (طاسی با الگوی مردانه یا زنانه).
آلوپسی آرهآتا: یک بیماری خودایمنی که باعث ریزش مو در نواحی مختلف بدن و سر میشود.
تلوژن افلوویوم: ریزش سریع و ناگهانی مو در مدت کوتاه، معمولاً چند ماه پس از تجربه استرس شدید جسمی یا روانی، یا تغییرات ناگهانی هورمونی.
آناژن افلوویوم: ریزش بسیار سریع مو که معمولاً در اثر درمانهای پزشکی خاص مانند شیمیدرمانی رخ میدهد.
میزان شیوع ریزش مو
آلوپسی آندروژنیک شایعترین نوع ریزش مو است و تخمین زده میشود حدود ۸۰ میلیون نفر در ایالات متحده به آن مبتلا باشند.
ریزش مو یکی از عوارض رایج شیمیدرمانی محسوب میشود.
آلوپسی آرهآتا نیز حدود ۶.۸ میلیون نفر را در ایالات متحده تحت تأثیر قرار میدهد.
البته در موارد دیگر، موضوع پیچیده تر بوده و نیاز به بررسی دقیقتر دارد.
علت ریزش مو
ریزش مو میتواند دلایل مختلفی داشته باشد و برخی از این عوامل بسیار شایع هستند. یکی از مهم ترین دلایل، زمینه ارثی و ژنتیکی است؛ یعنی ژن هایی که از والدین به ارث می برید میتوانند باعث ریزش موی ارثی شوند. علاوه بر آن، عفونت های قارچی روی پوست سر نیز میتوانند به آسیب فولیکول ها و ریزش مو منجر شوند. گاهی مدل های خاص مو، مانند بافت های محکم، اکستنشن یا دماسبیهای سفت، فشار زیادی به ریشه مو وارد کرده و باعث ریزش میشوند.
روش های مراقبت از مو نیز نقش مهمی دارند؛ برای مثال پردازشهای شیمیایی مانند فر کردن یا دکلره کردن میتوانند به مو آسیب برسانند. تغییرات هورمونی در دوره هایی مثل بارداری، زایمان یا یائسگی نیز از دیگر عوامل شناختهشده هستند. برخی درمان های پزشکی، به ویژه شیمی درمانی یا مصرف داروهای خاص، میتوانند ریزش مو را بهعنوان عارضه جانبی به همراه داشته باشند.
کمبود های تغذیه ای نیز تأثیرگذارند؛ بهخصوص زمانی که بدن آهن یا پروتئین کافی دریافت نمیکند. رویداد های استرس زا مانند انجام جراحی یا تجربه فقدان یکی از عزیزان نیز میتوانند باعث ریزش مو شوند. در نهایت، بیماری های تیروئید نیز از جمله مشکلاتی هستند که به طور مستقیم بر سلامت و رشد مو اثر میگذارند.
علائم ریزش مو
ریزش مو بسته به نوع و علت آن میتواند به شکلهای متفاوتی بروز کند. برخی نشانههای رایج عبارتاند از عقب رفتن خط رویش مو که معمولاً در طاسی با الگوی مردانه دیده میشود، نازک شدن تدریجی مو در سراسر سر که بیشتر در الگوی زنانه رخ میدهد، ریزش تکههای کوچک مو در بخشهایی از پوست سر و در برخی موارد، ریزش مو در نواحی مختلف سر و بدن.
عوارض ریزش مو
ریزش مو، چه موقت باشد و چه دائمی، برای بسیاری از افراد تجربهای دشوار و از نظر روانی چالشبرانگیز است. برخی انواع ریزش مو در نهایت میتوانند به طاسی کامل منجر شوند. اگر مقدار قابل توجهی از موهای خود را از دست دادهاید، مراقبت از پوست سر اهمیت زیادی دارد. هنگام قرار گرفتن در معرض نور خورشید بهتر است از کلاه، روسری یا پوشش های مشابه استفاده کنید و به طور روزانه از کرم ضد آفتاب بهره ببرید، زیرا تابش مستقیم آفتاب میتواند خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش دهد.
10 نکته طبیعی برای درمان مو و رشد مو
۱. ماساژ
ماساژ پوست سر با استفاده از روغنها یا ماسکهای مو میتواند جریان خون را افزایش دهد و به تحریک فولیکولها کمک کند. این کار ممکن است باعث ضخیمتر شدن موها شود، زیرا کشش ایجادشده در طول ماساژ سلولهای پاپیلای پوستی را فعال میکند؛ سلولهایی که نقش مهمی در چرخه رشد و بازسازی مو دارند. مطالعهای در سال ۲۰۱۹ نشان داد که ماساژ منظم پوست سر علاوه بر بهبود سلامت مو و پوست سر، به کاهش استرس و تنش نیز کمک میکند؛ عواملی که خود میتوانند باعث ریزش مو شوند. برای انجام ماساژ، از نوک انگشتان (نه ناخنها) استفاده کنید و با فشار ملایم تا متوسط، حرکات دایرهای روی پوست سر انجام دهید. در این مطالعه، افراد روزانه به مدت ۴ دقیقه و طی ۲۴ هفته ماساژ انجام دادند.
۲. آلوئه ورا
آلوئه ورا یکی از گزینههای طبیعی برای مراقبت از مو است و شواهد نشان میدهد که میتواند به تسکین پوست سر، نرم شدن موها، کاهش شوره و باز کردن فولیکولها کمک کند. با این حال، مرور علمی در سال ۲۰۲۲ بیان کرده است که بیشتر تحقیقات موجود بر روی حیوانات انجام شده و نیاز به مطالعات انسانی بیشتری وجود دارد. شما میتوانید چند بار در هفته ژل خالص آلوئهورا را روی پوست سر بمالید یا از شامپو و نرمکنندههای حاوی این گیاه استفاده کنید.
۳. روغن نارگیل
روغن نارگیل سرشار از اسید لوریک است که به ساقه مو نفوذ کرده و مانع از دست رفتن پروتئین میشود. پژوهشی در سال ۲۰۲۱ نشان داد که استفاده از روغن نارگیل روی پوست سر میتواند میکروبیوم آن را تقویت کرده و سلامت فولیکولها را بهبود بخشد. بسته به نوع مو، میتوانید روغن نارگیل را قبل یا بعد از شستشو استفاده کنید. اگر موهایتان چرب است، بهتر است چند ساعت یا یک شب قبل از شستشو آن را روی موها بمالید. در موهای خشک نیز میتوان از روغن نارگیل بهعنوان درمان بدون نیاز به آبکشی استفاده کرد.
۴. ویویسکال
ویویسکال یک مکمل طبیعی برای رشد مو است که بهویژه در افراد با موهای نازک میتواند مؤثر باشد. این مکمل ترکیبی از مواد معدنی و ویتامینها مانند پودر کوسه و نرمتنان، سیلیس ارگانیک، ویتامین C (از گیلاس آسرولا)، بیوتین و روی دارد. این ترکیبات به بازسازی سلولهای جدید و تقویت سلولهای موجود کمک میکنند. برای مشاهده نتایج، مصرف دو بار در روز به مدت حداقل شش ماه توصیه میشود. ویویسکال همچنین شامپو و نرمکننده مخصوص تولید کرده است.
۵. روغن ماهی
مکملهای روغن ماهی منبع غنی پروتئین و اسیدهای چرب امگا هستند. مطالعهای در سال ۲۰۱۵ نشان داد که مصرف امگا همراه با آنتیاکسیدانها میتواند تراکم، قطر و سلامت مو را بهبود بخشد. اسیدهای چرب امگا ۳ علاوه بر این، التهاب را کاهش داده و سیستم ایمنی را تقویت میکنند؛ عواملی که در نهایت چرخه رشد مو را حمایت میکنند.
۶. جینسینگ
مصرف مکملهای جینسینگ میتواند با تحریک فولیکولهای مو به رشد بهتر آنها کمک کند. ترکیبات فعال موجود در این گیاه، یعنی جینسنوزیدها، عامل اصلی اثرات مثبت جینسینگ بر سلامت مو محسوب میشوند. همیشه مکملها را مطابق دستور مصرف استفاده کنید و نسبت به عوارض احتمالی آنها هوشیار باشید.
۷. آب پیاز
اگر بتوانید بوی تند آب پیاز را تحمل کنید، فواید آن ارزش امتحان کردن را دارد. مطالعهای در سال ۲۰۱۴ نشان داد که استفاده از آب پیاز میتواند به رشد مو و درمان آلوپسی آرهآتا (ریزش موی تکهای ناشی از بیماری خودایمنی) کمک کند. همچنین تصور میشود که آب پیاز گردش خون را بهبود میبخشد. پژوهشی در سال ۲۰۱۵ روی حیوانات نشان داد که این ماده میتواند فاکتور رشد کراتینوسیت – یکی از عوامل کلیدی در رشد فولیکول مو – را تقویت کند. برای استفاده، چند پیاز را مخلوط کرده و آب آن را استخراج کنید. سپس آب پیاز را روی پوست سر و موها بمالید و حداقل ۱۵ دقیقه صبر کنید. پس از آن، موها را با شامپو بشویید.
۸. روغن رزماری
بر اساس یک مرور علمی در سال ۲۰۲۰، روغن رزماری میتواند رشد موهای جدید را تحریک کرده و از ریزش مو جلوگیری کند. مطالعهای در سال ۲۰۱۵ نیز نشان داد که اثر این روغن در درمان آلوپسی آندروژنیک مشابه داروی ماینوکسیدیل است. برای استفاده، چند قطره روغن رزماری را با یک روغن حامل مانند آرگان یا جوجوبا ترکیب کرده و قبل از شستشو روی پوست سر و موها ماساژ دهید. این کار را میتوان چند بار در هفته انجام داد. همچنین میتوانید روزانه چند قطره روغن رزماری را به شامپو یا نرمکننده خود اضافه کنید. توجه داشته باشید که روغنهای ضروری نباید بهطور مستقیم روی پوست استفاده شوند و همیشه باید با روغن حامل یا محصولات مراقبتی ترکیب شوند.
۹. روغن شمعدانی
گیاه ژرانیوم (Pelargonium graveolens) بومی آفریقای جنوبی است و روغن غلیظی از برگ های آن استخراج میشود. مطالعهای حیوانی در سال ۲۰۱۷ نشان داد که روغن ژرانیوم میتواند رشد مو را افزایش داده و گردش خون را بهبود بخشد. برای استفاده، سه قطره روغن ضروری ژرانیوم را با هشت قطره روغن حامل مخلوط کنید و مستقیماً روی موها بمالید. همچنین میتوانید چند قطره از آن را به شامپو یا نرمکننده خود اضافه کنید.
۱۰. روغن لیمو
پژوهشی حیوانی در سال ۲۰۱۶ نشان داد که روغن لیمو میتواند به حفظ سلامت پوست سر و تحریک رشد مو کمک کند. همچنین مرور علمی در سال ۲۰۲۱ بیان میکند که ترکیب زیستفعال موجود در لیمو به نام اسید سیناپیک ممکن است در فرآیند رشد مو نقش مؤثری داشته باشد.
برای بهرهگیری از خواص لیمو، میتوانید پیش از شستشو، آب تازه آن را به مدت حدود ۱۵ دقیقه روی پوست سر و موهای خود قرار دهید. علاوه بر این، استفاده از روغن ضروری لیمو که در روغن حامل رقیق شده باشد، بهعنوان بخشی از ماسک مو نیز گزینهای مناسب است.
تغییرات در رژیم غذایی برای درمان ریزش مو
۱. رژیم غذایی مدیترانهای
بر اساس نتایج یک پژوهش در سال ۲۰۱۷، مصرف سبزیجات خام و گیاهان تازه، مشابه الگوی رژیم مدیترانهای، میتواند خطر ابتلا به آلوپسی آندروژنیک (ریزش مو با الگوی زنانه یا مردانه) را کاهش دهد یا روند آغاز آن را به تأخیر بیندازد. بهترین اثر زمانی مشاهده شد که افراد حداقل سه بار در هفته مقدار زیادی سبزیجات خام و گیاهان تازه مانند جعفری، ریحان و انواع سبزیجات سالادی مصرف میکردند.
۲. پروتئین
ساختار اصلی فولیکول های مو از پروتئینی به نام کراتین تشکیل شده است. در یک مطالعه دیگر در سال ۲۰۱۷ بر روی ۱۰۰ فرد مبتلا به ریزش مو، پژوهشگران کمبود های تغذیه ای متعددی را شناسایی کردند؛ از جمله کمبود اسید های آمینه که نقش اساسی در ساخت پروتئین دارند. اگرچه نیاز به تحقیقات بیشتری در این زمینه وجود دارد، اما شواهد نشان میدهد که رژیم غذایی سرشار از پروتئین میتواند به کاهش ریزش مو کمک کند. برخی منابع سالم پروتئین عبارتاند از:
- تخم مرغ
- آجیل
- لوبیا و نخود فرنگی
- ماهی
- محصولات لبنی کم چرب
- مرغ
- بوقلمون
۳. ویتامین A
ویتامین A بخشی از ترکیبات رتینوئیدی است که نقش مهمی در سلامت و چرخه رشد مو ایفا میکند. با این حال، میزان مصرف آن بسیار مهم است؛ چرا که هم کمبود و هم مصرف بیش از حد میتواند به سلامت مو آسیب برساند.
دریافت مقدار زیاد ویتامین A تنها از طریق رژیم غذایی روزمره چندان محتمل نیست. بنابراین بهتر است وعده های غذایی خود را با خوراکی های غنی از این ویتامین، مانند سیب زمینی شیرین، فلفل دلمه ای و اسفناج تکمیل کنید.
۴. مولتیویتامین
بر اساس یک مرور پژوهشی در سال ۲۰۱۸، برخی ویتامین ها و مواد معدنی برای رشد و سلامت مو اهمیت ویژه ای دارند، به ویژه به دلیل نقش آن ها در گردش سلولی این ترکیبات شامل:
- ویتامینهای A، B، C و D
- آهن
- سلنیوم
- روی
مولتی ویتامین های روزانه را میتوان به راحتی در بیشتر فروشگاه های مواد غذایی یا داروخانه ها تهیه کرد. همچنین میتوانید برای انتخاب مناسبتر، از پزشک خود بخواهید تا آن ها را برایتان تجویز کند.
روشهای جدید مراقبت و جلوگیری از ریزش مو
شستشوی منظم شستن روزانه موها به تمیز و سالم ماندن پوست سر کمک میکند و میتواند مانع ریزش مو شود. نکته مهم انتخاب شامپوی ملایم است، زیرا شامپوهای قوی و خشن ممکن است باعث خشکی و شکنندگی مو شوند و در نهایت ریزش آن را افزایش دهند.
روغن نارگیل بر اساس یک بررسی علمی در سال ۲۰۱۹، روغن نارگیل میتواند از آسیب ناشی از آرایش مو و قرار گرفتن در معرض نور خورشید جلوگیری کند. وجود اسید لوریک در این روغن به اتصال پروتئینها به مو کمک کرده و مانع شکستگی در ریشه و ساقه میشود. ماساژ روغن نارگیل روی پوست سر نیز جریان خون را بهبود میبخشد و رشد مجدد مو را تقویت میکند.
روغن زیتون روغن زیتون گزینهای عالی برای نرم کردن عمیق مو و محافظت در برابر خشکی و شکنندگی است. این روغن همچنین بخشی از رژیم غذایی مدیترانهای محسوب میشود که میتواند سرعت ریزش موی ارثی را کاهش دهد. کافی است چند قاشق غذاخوری روغن زیتون را روی موها بمالید و حدود ۳۰ دقیقه قبل از شستشو باقی بگذارید.
موهای خود را به شکل های ملایم حالت دهید و از مدل هایی مانند بافت های محکم یا دماسبی های سفت که فشار زیادی به ریشه وارد میکنند و احتمال ریزش مو را افزایش میدهند، دوری کنید. بهتر است اجازه دهید موها در هوا خشک شوند تا پوست سر تحریک نشود. همچنین استفاده از ابزارهای حرارتی مانند اتوی مو یا فرکننده را تا حد امکان محدود کنید، زیرا میتوانند به ساقه مو آسیب برسانند.
نکته کلیدی و سخن پایانی
درمانهای طبیعی میتوانند به تقویت رشد سالم و سریع موهای شما کمک کنند، اما فراموش نکنید که مشاهده نتایج قابل توجه معمولاً به چند ماه زمان نیاز دارد. با صبر و پشتکار پیش بروید و در انتخاب و ترکیب روشها خلاق باشید تا بهترین نتیجه را برای خودتان به دست آورید.