برای دفع سنک کلیه باید آب زیاد بنوشید زیرا این کار نقش مهمی در دفع سریعتر سنگهای کلیه دارد، زیرا نوشیدن آب کافی جریان ادرار را افزایش میدهد و به خروج رسوبات کمک میکند. برخی مواد طبیعی مانند سرکه سیب و آبلیمو به عنوان گزینههای کمکی برای پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه مطرح شدهاند، اما شواهد علمی قطعی درباره توانایی آنها در حل کردن یا تسهیل دفع سنگ کلیه ها وجود ندارد. بنابراین بهترین راهکار همچنان مصرف منظم آب و رعایت سبک زندگی سالم است.
برای استفاده ایمن از درمانهای خانگی در زمینه سنگ کلیه، لازم است پیش از هر اقدامی با پزشک مشورت کنید. برخی سنگها تنها با درمان پزشکی قابل رفع هستند و داروهای گیاهی ممکن است با داروها یا مکملهای دیگر تداخل داشته باشند. پزشک میتواند تشخیص دهد که این روشها برای نوع سنگ کلیه شما مناسب هستند یا احتمال بروز عوارض جانبی وجود دارد. اگر به بیماریهای مزمن مانند مشکلات کلیوی یا قلبی مبتلا هستید، پیش از مصرف گیاهان دارویی حتماً نظر پزشک را جویا شوید، زیرا برخی از آنها میتوانند خطرناک باشند. همچنین در دوران بارداری یا شیردهی باید از مصرف هرگونه داروی گیاهی خودداری کرده و تنها با راهنمایی پزشک اقدام کنید تا سلامت شما و نوزادتان حفظ شود.
10 روش خانگی برای دفع سنگ کلیه سریع
۱. آب مفیدترین روش برای دفع سنگ کلیه
افزایش مصرف آب در زمان دفع سنگ کلیه میتواند روند خروج آن را سریعتر کند. پژوهشها نشان میدهد برای پیشگیری از تشکیل سنگ، باید به اندازهای آب بنوشید که حجم ادرار روزانه حدود ۲ لیتر باشد. کمآبی یکی از عوامل اصلی ایجاد سنگ کلیه است و بهتر است از آن دوری کنید. رنگ ادرار نیز شاخص خوبی برای سنجش وضعیت بدن است؛ ادرار روشن و زرد کمرنگ نشانه کافی بودن آب است، در حالی که تیرگی رنگ آن میتواند علامت کمآبی باشد.
۲. آبلیمو مفید برای دفع سنگ کلیه
افزودن آب لیموی تازه به نوشیدنی روزانه راهی ساده برای دریافت سیترات است؛ ترکیبی که مانع تشکیل سنگهای کلسیمی میشود. سیترات در دوزهای دارویی حتی قادر است سنگهای کوچک را خرد کرده و دفع آنها را آسانتر کند. هرچند برای اثرگذاری چشمگیر، مقدار زیادی آبلیمو لازم است و مصرف معمولی آن تنها تأثیر محدودی دارد. مطالعهای در سال ۲۰۲۰ نشان داد مکملهای سیترات پتاسیم میتوانند عوامل خطر سنگ کلیه را در افراد مبتلا کاهش دهند، اما این نتایج مربوط به مصرف دارویی بود و نه سطح غذایی. علاوه بر این، لیمو خواص دیگری نیز دارد؛ از جمله مهار رشد باکتریها و تأمین ویتامین C مورد نیاز بدن.
۳. آب ریحان
ریحان گیاهی غنی از مواد مغذی است که در طب سنتی برای مشکلات گوارشی و التهابی مورد استفاده قرار میگرفت. این گیاه دارای آنتیاکسیدانها و خواص ضدالتهابی است. در یک پژوهش سال ۲۰۲۰ بر روی موشها مشاهده شد که ریحان میتواند به بهبود عملکرد کلیه کمک کند، هرچند برای اثبات این اثر در انسان نیاز به تحقیقات بیشتری وجود دارد.
برای مصرف، میتوانید از برگهای تازه یا خشک ریحان چای تهیه کرده و روزانه چند فنجان بنوشید. همچنین امکان گرفتن آب ریحان با آبمیوهگیری یا افزودن آن به اسموتی وجود دارد.
با این حال، هنوز مشخص نیست که مصرف مقادیر زیاد یا استفاده طولانیمدت از آب ریحان ایمن باشد. تا انجام مطالعات بیشتر، اثرات بلندمدت آن ناشناخته باقی مانده است.
۴. سرکه سیب
سرکه سیب حاوی اسید استیک است. اسید استیک به جلوگیری از سنگ کلیه کمک میکند، اگرچه شواهدی وجود ندارد که نشان دهد میتواند پس از تشکیل، آنها را کاهش دهد.
سرکه سیب علاوه بر شستشوی کلیهها، ممکن است به کاهش درد ناشی از سنگها نیز کمک کند.
طبق بررسی مطالعات، مصرف سرکه ممکن است به کاهش تشکیل سنگ کلیه کمک کند. یک آزمایش بالینی روی انسان در حال انجام است تا اثربخشی سرکه سیب و چند نوشیدنی دیگر را در جلوگیری از تشکیل سنگ کلیه مقایسه کند.
برای امتحان کردن این درمان، ۲ قاشق غذاخوری سرکه سیب را به ۶ تا ۸ اونس آب آشامیدنی اضافه کنید.
از مصرف بیش از یک لیوان ۸ اونسی از این مخلوط در روز خودداری کنید. همچنین میتوانید سرکه سیب را روی سالاد بپاشید یا آن را به سس سالاد مورد علاقه خود اضافه کنید.
اگر سرکه سیب به مقدار زیاد مصرف شود، میتواند باعث مشکلاتی مانند موارد زیر شود:
- آسیب به مینای دندان
- رفلاکس اسید
- گلودرد
اگر دیابت دارید و میخواهید این مخلوط را امتحان کنید، با پزشک مشورت کنید و سطح قند خون خود را در طول روز به دقت کنترل کنید.
این مخلوط ممکن است با داروهای خاصی از جمله انسولین یا داروهای ادرارآور مانند اسپیرونولاکتون (آلداکتون) تداخل داشته باشد.
۵. آب کرفس
کرفس در طب سنتی به عنوان یکی از درمانهای طبیعی برای سنگ کلیه شناخته میشود. در یک مطالعه مشاهده شد که زنان مبتلا به سنگ کلیه به طور متوسط کمتر از زنان بدون سنگ کلیه کرفس مصرف میکردند. البته این یافته تنها یک ارتباط آماری است و نمیتوان نتیجه گرفت که مصرف کرفس مستقیماً مانع تشکیل سنگ میشود.
همچنین پژوهشی در سال ۲۰۱۹ روی موشها نشان داد که عصاره کرفس میتواند به تجزیه سنگهای کلیوی کمک کند، اما هنوز شواهد کافی در مورد اثر مشابه آن در انسان وجود ندارد. تاکنون هیچ مطالعه انسانی برای تأیید این موضوع انجام نشده است.
برای استفاده، میتوانید یک یا چند ساقه کرفس را با آب مخلوط کرده و نوشیدنی حاصل را مصرف کنید. با این حال، مانند سایر عصارههای گیاهی، کرفس ممکن است با برخی داروها یا درمانها تداخل داشته باشد و عوارض ناخواسته ایجاد کند. بنابراین پیش از امتحان کردن چنین روشهایی، مشورت با پزشک توصیه میشود.
۶. آب انار
آب انار حاوی آنتیاکسیدانهایی است که ممکن است به سلامت کلیهها کمک کند. برخی افراد معتقدند که ممکن است به جلوگیری از سنگ کلیه کمک کند.
با این حال، بنیاد ملی کلیه خاطرنشان میکند که این ماده تاثیری بر پیشگیری از سنگ کلیه ندارد.
اگر میخواهید آن را امتحان کنید، مشخص نیست که چه مقدار آب انار را میتوانید با خیال راحت در طول روز بنوشید، اما احتمالاً یک یا دو وعده در روز برای اکثر افراد منطقی است.
انجمن سکته مغزی آمریکا خاطرنشان میکند که برخی از داروهای کاهش کلسترول ممکن است با آب انار تداخل داشته باشند. اگر دارویی مصرف میکنید، قبل از استفاده با پزشک مشورت کنید.
۷. آبگوشت لوبیا قرمز
آبگوشت لوبیا قرمز پخته شده یک غذای سنتی است که اغلب در هند مصرف میشود. برخی ادعا میکنند که میتواند سلامت ادرار و کلیه را بهبود بخشد، اما شواهد کمی برای اثبات اثربخشی این درمان وجود دارد. برای امتحان کردن آن، کافی است مایع لوبیای پخته شده را صاف کنید و روزانه چندین بار بنوشید.
بسته به نوع سنگ کلیه شما، پزشک ممکن است به شما توصیه کند که مقداری پروتئین حیوانی را در رژیم غذایی خود با پروتئین گیاهی جایگزین کنید، که لوبیا میتواند منبع خوبی از آن باشد.
۸. گیاه قاصدک
بخشهای مختلف گیاه قاصدک میتوانند به دفع مواد زائد بدن، افزایش میزان ادرار و بهبود فرآیند هضم کمک کنند. برخی مطالعات آزمایشگاهی نشان دادهاند که قاصدک ممکن است در پیشگیری از تشکیل سنگ کلیه مؤثر باشد، اما هنوز مشخص نیست که این اثر در انسان نیز به همان شکل رخ میدهد. برای تأیید ایمنی و اثربخشی آن، تحقیقات انسانی بیشتری لازم است.
برای مصرف، میتوانید از برگهای قاصدک آب تهیه کنید یا ریشههای آن را به صورت چای و عصاره در دسترس داشته باشید. در حالی که مصرف مقدار کم قاصدک معمولاً برای بیشتر افراد بیخطر است، ایمنی مصرف طولانیمدت یا در مقادیر زیاد هنوز روشن نیست. همچنین برخی افراد ممکن است نسبت به این گیاه حساسیت داشته باشند، بهویژه کسانی که به گیاهانی مانند رگوید، گل همیشهبهار، گل داوودی و گل مینا واکنش آلرژیک نشان میدهند.
دوزهای بالا ممکن است برای افرادی که شرایط سلامتی خاصی دارند، مانند موارد زیر، ناامن باشد:
- بیماریهای قلبی
- فشار خون بالا یا پایین
- بیماریهای کبد یا کلیه
- دیابت
- تورم
قبل از مصرف عصاره ریشه قاصدک یا سایر داروهای گیاهی با پزشک مشورت کنید، زیرا ممکن است با برخی داروها تداخل داشته باشند. اگر داروهای ادرارآور مصرف میکنید، قاصدک معمولاً توصیه نمیشود.
۹. آب سبزه گندم
سبزه گندم سرشار از مواد مغذی است و سالهاست به عنوان تقویتکننده سلامت مورد استفاده قرار میگیرد. گفته میشود که مصرف آن میتواند جریان ادرار را افزایش دهد و به دفع سنگهای کلیوی کمک کند، هرچند این ادعا هنوز در مطالعات علمی دقیق تأیید نشده است.
این گیاه علاوه بر آن، مواد مغذی مهمی دارد که در پاکسازی کلیهها نقش دارند. پژوهشی در سال ۲۰۱۷ نشان داد عصاره سبزه گندم میتواند تا حدود ۸۸٪ از کریستالیزاسیون ادرار جلوگیری کند. با این حال، مانند بسیاری از درمانهای خانگی، شواهدی مبنی بر تجزیه سنگهای کلیه موجود توسط سبزه گندم وجود ندارد.
برای مصرف بهتر است با مقدار کم شروع کرده و به تدریج به میزان توصیهشده برسید تا از بروز عوارض جانبی جلوگیری شود. در صورت نبود آب تازه سبزه گندم، میتوان از مکملهای پودری آن طبق دستور استفاده کرد.
مصرف این نوشیدنی با معده خالی احتمال تهوع را کاهش میدهد، اما در برخی افراد ممکن است موجب کاهش اشتها یا یبوست شود.
۱۰. گیاه دم اسب
دم اسب به عنوان یک داروی طبیعی با خاصیت ادرارآور شناخته میشود و میتواند جریان ادرار را افزایش دهد. بر اساس یک منبع معتبر در سال ۲۰۲۱، این گیاه دارای خواص ضدباکتری و آنتیاکسیدانی است که به سلامت دستگاه ادراری کمک میکند. همچنین ممکن است التهاب و تشکیل کریستالهای اگزالات کلسیم را کاهش دهد و در نتیجه از بروز سنگ کلیه جلوگیری کند.
با این حال، بنیاد ملی کلیه هشدار میدهد که مصرف دم اسب و برخی گیاهان مشابه برای افراد مبتلا به بیماریهای کلیوی ممکن است ایمن نباشد. علاوه بر این، استفاده از دم اسب میتواند عوارض جانبی گوارشی ایجاد کند و برخی افراد نسبت به آن حساسیت داشته باشند.
مصرف این گیاه برای کودکان، زنان باردار و مادران شیرده توصیه نمیشود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در صورت بروز علائم شدید زیر، ممکن است نیاز به مراقبت پزشکی فوری داشته باشید:
- درد شدید
- وجود خون در ادرار
- تب
- لرز
- حالت تهوع
- استفراغ
پزشک میتواند تشخیص دهد که آیا برای دفع سنگ کلیه به دارو یا درمان دیگری نیاز دارید یا خیر. گاهی سنگ کلیه در مسیر گیر میکند و این وضعیت میتواند منجر به عفونت شود.
سریعترین راه برای درمان و دفع سنگ کلیه
سنگهای کوچک معمولاً با مصرف فراوان مایعات به طور طبیعی دفع میشوند و برخی درمانهای طبیعی میتوانند به روند حل شدن آنها کمک کنند. اما در مورد سنگهای بزرگتر که موجب درد شدید یا عوارض میشوند، نیاز به درمان پزشکی وجود دارد. بسته به اندازه و محل سنگ، پزشک ممکن است از آندوسکوپ برای خارج کردن یا شکستن آن استفاده کند.
روش های کاهش درد ناشی از سنگ کلیه
نوشیدن آب کافی میتواند به دفع سنگها کمک کرده و شدت درد را کاهش دهد، هرچند معمولاً تا زمان خروج کامل سنگ، مقداری ناراحتی وجود خواهد داشت. برای کنترل درد، داروهایی مانند ضدالتهابهای غیراستروئیدی (NSAIDs) میتوانند مؤثر باشند.
سخن پایانی
دفع سنگ کلیه با روشهای خانگی و طبیعی میتواند در موارد خفیف و برای سنگهای کوچک نقش حمایتی داشته باشد. نوشیدن آب فراوان، استفاده از برخی گیاهان و نوشیدنیهای طبیعی مانند آبلیمو، آب ریحان یا دمنوشهای گیاهی، به افزایش حجم ادرار و کاهش احتمال تشکیل سنگهای جدید کمک میکند. این شیوهها بیشتر به عنوان راهکارهای کمکی مطرح هستند و میتوانند سلامت کلیهها را تقویت کنند.